PEEK yerine hangi plastik kullanılır?

Çizimde PEEK yazıyorsa

Bu soru çoğu zaman satın almadan gelir: çizimde PEEK yazar, teklif beklenenin üstündedir ve parça ilk bakışta sıradan görünür. Bir burç, bir pul, bir kılavuz. Alternatif aramak meşrudur, ama kararı fiyat değil, parçanın gerçek çalışma koşulu verir; bu koşulu da çoğu zaman yalnız tasarımcı bilir.

PEEK çok yönlü bir malzemedir: sıcakta dayanımını korur, rijittir, kimyasallara ve sıcak suya dayanıklıdır, kayma davranışı iyidir. Bu yüzden "en güvenli seçim" diye çizime yazılır. Ama parçanın gerçekte hangi koşulda çalıştığına bakınca, çoğu zaman bu özelliklerin hepsine ihtiyaç olmadığı görülür. PEEK genellikle bu alternatiflerden belirgin biçimde pahalıdır; gereksiz yere seçilmesi parçanın maliyetini büyütür. Bu yazı hangi koşulda neyin yeteceğini, hangi koşulda PEEK'in şart olduğunu ayırır.

Önce koşulu yazın

PEEK'in yerine bir şey önermeden önce dört soruya cevap gerekir:

1. Sürekli çalışma sıcaklığı kaç derece? Kısa süreli tepe değerini ayrı yazın.
2. Parça sıcakta yük taşıyor mu? Taşıyorsa ne kadar ve ne süreyle?
3. Ortamda ne var? Su, buhar, kimyasal, yağ.
4. Ölçü ne kadar önemli? Dar toleranslı mı, sıcaklık değiştikçe ölçü oynuyor mu?

Bu dört cevap olmadan PEEK'in yerine geçecek malzemeyi seçmek, PEEK'i seçmek kadar keyfidir.

Adayların föy değerleri

Değerler üretici föylerinden alınmıştır; etiketler satırdadır.

Kaynaklar: PEEK için Victrex ve Ensinger; PET için Röchling ve Ensinger; POM-C için Röchling; PA 6 G için Röchling, Ensinger ve STAUB. Mekanik değerler oda sıcaklığında ve tipiktir. PA 6 G şartlanmış hâlde akma gerilmesi 55–60 MPa, modül 1700–2100 MPa'ya iner (STAUB).

Oda sıcaklığında bakınca fark küçüktür: PET ve PA 6 G'nin rijitliği PEEK'e yakındır. Fark sıcaklık yükseldikçe açılır. Üç alternatifin üst kullanım sınırı 110 °C dolayındadır; PEEK'in kaynaklarda 260 °C'ye kadar verilir.

Alternatifler tek tek

PET: PEEK'e en yakın davranan alternatiftir. Rijittir, ısıl genleşmesi düşüktür (60'a karşı 50 µm/(m·K)), çok az nem çeker. 110 °C'nin altında, sıcaklığı değişen bir makinede dar toleranslı parça için ilk bakılacak malzemedir. Sınırı: çentikli darbe değeri düşüktür (2–4 kJ/m², tipik).

POM-C: Ölçü kararlılığı iyi, tok ve az nem çeken bir malzemedir; daha geniş çapta stoklanır. 100 °C'nin altında, darbe ve titreşim alan hassas parçada düşünülür. Sınırı: ısıl genleşmesi PEEK'in iki katından fazladır; güçlü asitlere dayanıklı değildir. PET ile POM-C arasındaki karar POM-C mi PET mi yazısında.

PA 6 G: Kuru hâlde rijit ve toktur, büyük ölçülerde stoklanır. Büyük dişli, makara ve burçta düşünülür. Sınırı: nem çeker; nemli ortamda değerleri düşer, ölçüsü büyür. Föylerde uzun süreli üst sınır üreticiye göre 90 ile 110 °C arasında değişir.

Cam elyaf dolgulu PTFE: Yüksek sıcaklıkta çalışan tek alternatiftir: Röchling föyünde %25 cam dolgulu PTFE için üst sınır 260 °C'dir (tipik). Kimyasal dayanımı ve elektrik yalıtımı büyük ölçüde korunur. Sınırı: yumuşaktır. Aydınlar föyünde C25 için %1 deformasyonda basma dayanımı 6,4–6,9 MPa'dır (bilgi amaçlı); yük taşıyan yapısal parça için PEEK'in yerini tutmaz. Sızdırmazlık, valf yuvası ve düşük yüklü kayar parçada düşünülür. Ayrıntısı cam elyaf dolgulu PTFE sayfasında.

PEEK ne zaman şart

Aşağıdaki koşullardan biri varsa stoğumuzdaki başka bir plastik PEEK'in yerini tutmaz:

• Sıcak su ya da buhar altında yük taşıyan parça. PEEK sıcak suya ve buhara dayanıklıdır; poliamid bu koşulda nemden etkilenir.
• Yüksek sıcaklıkta dar tolerans. PEEK'in ısıl genleşme katsayısı, föy değeri olan plastiklerimiz arasında en düşüğüdür.

PEEK'in de bir sınırı vardır: camsı geçiş sıcaklığı 150 °C'dir (ISO 11357-2, tipik, Victrex). Bu sıcaklığın üzerinde rijitliği azalır; yük taşıyan parça daha yüksek sıcaklıkta çalışacaksa üreticinin yüksek sıcaklık değerlerine bakılmalıdır.

Sıcaklık bantlarının tamamı sıcaklığa dayanıklı plastik yazısında, PEEK ile PTFE arasındaki karar PTFE mi PEEK mi yazısında.

Karar tablosu

Bu tablo kılavuzdur; malzeme değişikliğine tasarımcı karar verir ve parça deneme ile doğrulanır. Malzemeleri yan yana koymak için karşılaştırma aracını kullanabilirsiniz.

Teklifte iki seçenek isteyin

Çizimde PEEK yazıyor ama emin değilseniz teklif notuna yazın: PEEK ile seçtiğiniz alternatifi ayrı satırlarda fiyatlarız, farkı görerek karar verirsiniz. PEEK stoğumuzda kahverengi; levha 8–60 mm, çubuk Ø 6–200 mm stok ölçü aralığında. Levhayı en ve boyda ebatlarız, çubuğu şerit testereyle boyda keseriz. Parça işlemiyoruz. Değer tabloları PEEK, PET, POM-C ve PA 6 G sayfalarında. Ölçünüzü teklif formuna yazabilirsiniz; teklif yanıtı 1 iş günüdür.

Kaynaklar

• Victrex PEEK polimer föyü, 2025; Ensinger PEEK ürün sayfası.
• Röchling ve Ensinger PET föyleri; Röchling POM-C föyü.
• Röchling PA 6 G föyü, Ensinger döküm poliamid föyü, STAUB AG döküm poliamid föyü.
• Röchling %25 cam dolgulu PTFE föyü; Aydınlar Makina Metal PTFE teknik föyü (basma dayanımı; bilgi amaçlı).